Afrika het ’n geskiedkundige stap vorentoe vir volhoubare ontwikkeling, voedselsekerheid en omgewingsbeskerming geneem toe die Pan Afrika parlement op 6 November 2025 die vasteland se eerste modelwet oor volhoubare grondbestuur met ’n oorweldigende meerderheid aanvaar het. Die Modelwet oor volhoubare grondbestuur in Afrika bied aan lande ’n raamwerk om hulle grond te beskerm en veerkragtigheid teen klimaatsverandering te versterk. Dit is ’n groot mylpaal, veral omdat Afrika oor sowat 65 persent van die wêreld se oorblywende onbewerkte bewerkbare grond beskik.
Kundige ontwikkeling en internasionale samewerking
’n Span Afrika kundiges het die modelwet ontwikkel, onder wie prof Oliver Ruppel van die Ontwikkelings en Oppergesag van die Reg program (DROP), geaffilieer aan die Fakulteit Regsgeleerdheid en die Skool vir Klimaatstudie aan die Universiteit Stellenbosch. Hulle het saamgewerk met die Pan Afrika parlement se komitee oor landelike ekonomie, landbou, omgewing en natuurlike hulpbronne, asook verskeie internasionale vennote, waaronder die Verenigde Nasies se Voedsel en Landbou organisasie, die VN omgewingsprogram, die Afrika grondvennootskap, die Afrika ministeriële konferensie oor die omgewing, die Klimaatreg Navorsingsentrum van die Universiteit van Graz, die Duitse Omgewingsagentskap en die Duitse Ministerie vir Ekonomiese Samewerking en Ontwikkeling.
Wat die modelwet dek
Die modelwet is op elf landstudies gegrond wat bestaande grondwetgewing en bestuurstelsels regoor Afrika ontleed het. Dit lei lidlande van die Afrika Unie in die versterking van wetgewing en beleid vir die volhoubare gebruik, beskerming en herstel van grond.
Dit dek volhoubare landbou en voedselsekerheid, klimaatversagting en klimaatsaanpassing, grondgebruiksbeplanning, databestuur, digitalisering, innovasie, openbare deelname, inheemse kennis en geslagsgelykheid. Daarbenewens spreek dit meganismes vir grondherstel, afdwinging en geskilbeslegting aan.
Waarom hierdie wet belangrik is
Prof Ruppel beskryf die modelwet as ’n moderne en vooruitskouende raamwerk wat Afrika se grond kan help dekoloniseer deur lande te bemagtig om hulle natuurlike hulpbronne op Afrika geleide en wetenskapgebaseerde maniere te bestuur.
Volgens hom sal die wet veerkragtigheid teen klimaatsverandering versterk, lewensbestaan verbeter en die verantwoordelike gebruik van die vasteland se mees fundamentele natuurlike hulpbron bevorder. Die raamwerk help verseker dat Afrika se grond vir toekomstige geslagte lewendig, produktief en beskermd bly.
Waarde vir Afrika en internasionale samewerking
Ruppel verduidelik dat die modelwet ontwerp is om maklik by plaaslike kontekste aangepas te word, terwyl dit ook ’n platform vir samewerking, navorsing en innovasie bied. Dit kan selfs as riglyn dien vir ander streke wat hulle grondbestuur wil verbeter.
Daar bestaan reeds sterk sinergieë met Europa se nuwe grondraamwerke, soos die EU se grondmoniteringsriglyn. Kennisuitruiling oor monitering, databestuur en die koppeling tussen wetenskap en beleid kan vooruitgang op beide vastelande versnel.
In lyn met bestaande Afrika grondinisiatiewe
Die modelwet sluit aan by verskeie bestaande beleidsraamwerke wat fokus op grondgesondheid, veerkragtige voedselsisteme en omgewingsvolhoubaarheid, waaronder:
- die Grondinisiatief vir Afrika (2020)
- die Afrika kunsmis en grondgesondheidsaksieplan (2023 tot 2033)
- die Nairobi verklaring oor Afrika kunsmis en grondgesondheid (2024)
Hierdie beleidsinisiatiewe beklemtoon almal die behoefte aan gesonde grond, verbeterde grondvrugbaarheid en volhoubare landboupraktyke, wat die modelwet verder ondersteun.