Die landbou-organisasie Saai het ’n dringende beroep gedoen dat die Mpumalanga Voedingwet van 2025 onmiddellik teruggetrek en herskryf word. Volgens Saai is die wet nie net ongrondwetlik nie, maar stel dit ook familieboere op ’n kragtige manier eenkant – en dit kan ernstige gevolge vir voedselsekerheid in die provinsie hê.
Die wet stel ’n gesentraliseerde aankoopsisteem voor waar alle staatsdepartemente verplig word om deur een enkele mark – die sogenaamde Mpumalanga Internasionale Varsproduktemark – aan te koop. Dit beteken familieboere wat nie aan sekere politieke of rassekriteria voldoen nie, mag eenvoudig uitgesluit word.
“Hierdie wet bou nie ’n mark nie – dit bou ’n hek,” sê Saai se uitvoerende hoof, Francois Rossouw.
SAAI IS VERAL BEKOMMERD OOR:
- Rassediskriminasie teen gevestigde boere.
- Burokratiese permitte en kontrakte wat klein boere uitsluit.
- ’n Model wat kapitaal en kundigheid uit die streek dryf.
- Stilstand in voedingsprogramme vir skole en hospitale weens stadige sentrale prosesse.
“Transformasie in landbou kan nie gebou word op uitsluiting nie. Dit moet gebou word op toegang en vrye keuse.”
Dr Theo de Jager, voorsitter van Saai, sê hulle steun positiewe transformasie, maar nie negatiewe transformasie waar ander doelbewus benadeel word nie. Die wetsontwerp is in stryd met artikel 217 van die Grondwet, wat billike, deursigtige en mededingende staatsaankope vereis.
Saai roep die regering op om die wet heeltemal terug te trek en met werklike openbare deelname te begin – saam met kundiges, regskenners en álle boere, nie net dié met die regte politieke bande nie.
“Transformasie in landbou kan nie gebou word op uitsluiting nie. Dit moet gebou word op toegang en vrye keuse,” sê Rossouw. Saai belowe om aan te hou veg vir familieboere, oop markte en grondwetlike regte vir almal – ongeag hul ras of politieke affiliasie.