Shoprite belê jaarliks miljoene rand agter die skerms om te verseker dat kool – een van Suid-Afrika se mees voedsame en veelsydige stapelvoedselsoorte – bekostigbaar bly vir almal.
In die 2025-boekjaar het die groep R24 miljoen bestee om die prys van kool te beperk tot slegs R12.99 by Usave en R14.99 by Shoprite – hoewel dit dikwels vir selfs minder verkoop word. Selfs toe die inkoopprys gedurende die jaar tot R25 per kop gestyg het, het Shoprite nie die vasgestelde prys oorskry nie.
Deur die koste van kool laag te hou, help die groep om voedselsekerheid in Suid-Afrika te beskerm – met ’n groente wat reeds geslagte lank deel is van die land se eetgewoontes.
Meer as net ’n groente
Kool is deur die jare baie dinge genoem – ’n lewensredder tydens oorlog, ’n simbool van veerkragtigheid, selfs ’n Franse term van innigheid (“mon petit chou”). Vir miljoene Suid-Afrikaners is dit egter bloot daaglikse kos: vullend, voedsaam, veelsydig en bekostigbaar.
Omdat Shoprite die belang van kool in Suid-Afrikaners se dieet verstaan, het die groep die afgelope twee en ’n half jaar stilweg miljoene belê om die prys stabiel te hou. Tussen Junie 2024 en Julie 2025 alleen is R24 miljoen bestee om kliënte direk te subsidieer.
’n Suid-Afrikaanse stapelvoedsel wat beskerming verdien
Kool is nie sommer net nog ’n groente nie. In baie opsigte is dit die oorspronklike “superkos” – net sonder die moderne bemarkingsfoefies.
Tydens die Tweede Wêreldoorlog is kool as ’n “Victory Garden”-gewas bevorder omdat dit hardnekkig, maklik om te verbou en uiters veelsydig was – ideaal vir gesinne wat kos moes rek terwyl vleis skaars was. Vandag speel dit steeds dieselfde rol in gemeenskappe wat ekonomies swaar trek.
Kool is laag in kalorieë, maar ryk aan vitamien C en K, vesel, antioksidante en minerale. Dit is een van die mees voedingryke kossoorte per rand wat beskikbaar is – én dit groei maklik regoor Suid-Afrika, van Limpopo tot die Wes-Kaap. Daarom is dit al dekades lank ’n pilaar van informeel markte en huistuine.
Waarom Shoprite ingespring het
In 2024 het Suid-Afrika meer as 160 000 ton kool vir die formele mark geproduseer – en nog baie meer deur kleinboere en informele produsente. Maar selfs hierdie oorvloed is nie bestand teen stygende insetkoste nie.
Faktore soos brandstofpryse, kunsmis, watertekorte en vervoerkoste het pryse opgedryf, wat dit moeiliker maak vir gesinne om dié basiese groente te bekostig.
“Kool is ’n integrale deel van baie Suid-Afrikaners se dieet. Dit is veerkragtig, voedsaam, smaaklik en bekend. Deur dit bekostigbaar te hou, belê ons in voedselsekerheid, waardigheid en gesondheid vir miljoene mense.”
Quintin Paladin, Algemene Bestuurder: Freshmark & Fresh Foods by die Shoprite Groep
Deur egter self die koste te absorbeer en pryse te beperk tot R12.99 by Usave en R14.99 by Shoprite, het die groep ’n bewuste besluit geneem om voedselsekerheid te beskerm. Selfs toe die kostebasis tot R25 per kop gestyg het, het die vasgestelde pryse onveranderd gebly.
“Kool is ’n integrale deel van baie Suid-Afrikaners se dieet. Dit is veerkragtig, voedsaam, smaaklik en bekend. Deur dit bekostigbaar te hou, belê ons in voedselsekerheid, waardigheid en gesondheid vir miljoene mense,” sê Quintin Paladin, Algemene Bestuurder: Freshmark & Fresh Foods by die Shoprite Groep.
Kool: ’n nederige held van die spens
Vir sommige mag kool eenvoudig lyk, maar sy impak op huishoudings is diep. Dit kan in sop, bredies, slaaie of tradisionele disse gebruik word, en dit hou langer as die meeste vars groente – wat dit ideaal maak vir gesinne wat elke sent moet rek.
In ’n land waar voedselkoste dikwels die grootste uitgawe in ’n huishouding is, help Shoprite se toewyding om kool bekostigbaar te hou duisende Suid-Afrikaners om steeds voedsame maaltye op die tafel te sit.
Of dit nou in ’n stadse woonstel, ’n plattelandse dorpie of ’n plaasopstal is – die nederige kool bly ’n onvervangbare deel van die Suid-Afrikaanse kombuis, en Shoprite se belegging wys dat selfs die eenvoudigste kossoorte steeds die moeite werd is om te beskerm.