SA Harvest het ’n belangrike mylpaal aangekondig in sy langtermynstrategie om ’n klimaatsveerkragtige, gemeenskapsgedrewe voedselsisteem te bou: die voltooiing van drie kweekhuise in Kaapstad, Gqeberha en landelike Oos-Kaap. Hierdie projekte vorm die ruggraat van ’n herhaalbare model vir sistemiese volhoubaarheid — een wat voeding, opvoeding en ekonomiese insluiting integreer in plaaslike voedselsekosisteme.
As deel van SA Harvest se missie om verder as voedselredding te beweeg en die oorsake van honger aan te pak, toon die kweekhuisinisiatief hoe plaaslike produksie voedselsouvereiniteit kan bevorder in gemeenskappe wat struktureel voedselonseker is. Die kweekhuise gebruik Fresh Life Produce se African Grower-vertikale hibriede hidrokultuurgroeistelsel, wat ontwerp is om individue regoor Suid-Afrika in staat te stel om hul eie groente op minimale grond te verbou en sodoende selfstandigheid te bevorder. Elke SA Harvest-kweekhuis is strategies geplaas langs ’n vroeë kinderontwikkelingsentrum (VKO), wat meetbare voedingsuitkomste, integrasie van vroeë onderrig en gemeenskapsbesit moontlik maak.
Die loodsterrein by Tehillah Community Collaborative se VKO in Elsiesrivier, Kaapstad — moontlik gemaak deur ’n ruim toelae van die Maria Marina-stigting — het sedert die aanvang daarvan floreer. “Hierdie projek word gekenmerk deur oorvloedige oeste, gemeenskapsbetrokkenheid en data-gedrewe impakmeting, wat wys wat moontlik is wanneer infrastruktuur en menswaardigheid hand aan hand gaan,” sê Ozzy Nel, bedryfsdirekteur van SA Harvest. “Dit is ’n bewys van hoe voedselproduksie ingebed kan word in vroeë leer en langtermynontwikkeling.”
Die tweede kweekhuis, voltooi in vennootskap met Missionvale Care Centre in Gqeberha, brei hierdie model uit na die Oos-Kaap. Missionvale is sedert Julie 2024 ’n belangrike begunstigde, waar etes voorberei en kos saam met SA Harvest versprei word. Die kweekhuis by Missionvale het sedertdien ’n waardevolle gevallestudie geword in aanpasbare ontwerp, en die lesse wat daar geleer is, het toekomstige verbeterings gevorm, insluitend kenmerke vir groter klimaatsveerkragtigheid. Oor die impak van die kweekhuis sê Linda van Oudheusden van Missionvale Care Centre: “Die kweekhuis het ’n onmiddellike verskil gemaak aan 50 chronies siek pasiënte wat nou vars groente ontvang — noodsaaklik vir die gebruik van hul medikasie. ’n Mens kan nie behandeling neem op ’n leë maag nie. Verder het ons sewe werklose jongmense opgelei in vertikale boerdery — ’n vaardigheid wat hulle vir altyd sal dra — en ons hoop om die projek te laat groei tot ’n volhoubare inkomstestroom vir die sentrum. In hierdie moeilike ekonomiese tye is dit noodsaaklik dat ons deel van die oplossing is. Ons is uiters dankbaar teenoor SA Harvest en die SA Growers Association vir hierdie inisiatief, wat gespesialiseerde opleiding vir al ons mense ingesluit het. Dit is ’n ongelooflike reis saam met SA Harvest wat regoor die land ’n positiewe verskil maak.”
“Hierdie inisiatief gaan nie net oor die kweek van kos nie — dit gaan oor die bou van stelsels wat ontwrigting kan oorleef,” sê Nel. “Wat in Kaapstad begin het, ontwikkel nou tot ’n nasionaal relevante model van veerkragtigheid.”
Daardie evolusie gaan voort met SA Harvest se derde kweekhuis by iThemba Kuluntu, ’n graswortelorganisasie in Pondoland onder leiding van gemeenskapsleiers TJ en Anke Hannemann. Danksy SA Harvest se langstaande verhouding met FNB, wie se VKO-inisiatiewe reeds meer as 1 200 sentrums en 72 000 kinders positief beïnvloed het, huisves iThemba Kuluntu nou ’n ten volle toegeruste VKO-sentrum waar meer as 40 vroue opgelei is as vroeëkinderpraktisyns. Addisionele befondsing van filantrope Vinny en Charlene Lingham, deur The Lingham Foundation, maak die bou van ’n nuwe gemeenskapsentrum moontlik, wat plaaslike ontwikkeling verder versterk. iThemba Kuluntu sal ook dien as SA Harvest se amptelike voedingsvennoot in die Pondoland-streek.
Die kweekhuis bring insigte saam van sowel Tehillah as Missionvale: klimaatslim ontwerp, geïntegreerde voedingsondersteuning, diep plaaslike eienaarskap en volhoubaarheid wat deur al die lae verweef is.
“Wat hierdie kweekhuise onderskei, is nie net die vars produkte wat hulle lewer nie — dit is die leergeleenthede wat hulle skep,” sê Ozzy Nel, bedryfsdirekteur van SA Harvest. “Ons help jongmense om die waarde van voeding en die oorsprong van hul kos te verstaan — en lê sodoende die grondslag vir langtermynverandering. By iThemba Kuluntu het ons byvoorbeeld sonkrag en watertenks bygevoeg om die VKO-sentrum aan te dryf in ’n baie afgeleë gebied. En ons het baie geleer in die proses — in plaas van tradisionele tonnelstrukture vir die kweekhuise te gebruik, het ons ’n dak met ’n staalraam en polikarbonaatplafon ontwerp wat reënwater opvang en besonder duursaam is.”
Hierdie projekte is deel van SA Harvest se breër missie om Suid-Afrika se voedselsisteem te transformeer — van ’n gefragmenteerde voorsieningsketting van vermorsing en honger tot ’n regeneratiewe, sirkelvormige model wat vir mense én die planeet werk. Deur oortollige kos te red en dit via ’n tegnologiegedrewe logistieke netwerk aan meer as 240 gemeenskapsvennote sonder koste te versprei, bewys SA Harvest dat voedselveiligheid nie ’n liefdadigheidsdaad is nie, maar ’n sistemiese uitdaging met ’n sistemiese oplossing.
Sedert 2019 het SA Harvest meer as 24 miljoen kilogram kos gered, meer as 38 100 345 kilogram CO₂e-uitstoot voorkom, en meer as 94 miljoen etes gelewer. Die kweekhuisinisiatief verteenwoordig die volgende grens in daardie missie: gewortel in veerkragtigheid, gedryf deur data, en gegrond in gemeenskap.
Vir meer inligting, besoek www.saharvest.org
Oor SA Harvest
SA Harvest is Suid-Afrika se vinnigste-groeiende voedselreddingsorganisasie wat voedselveiligheid en omgewingsvolhoubaarheid transformeer deur strategiese voorsieningsketting-innovasie. Tot op hede het SA Harvest meer as 94 miljoen etes versprei en sodoende kweekhuisgasvrystellings, voedselvermorsing en plastiekbesoedeling beduidend verminder deur oortollige kos van stortingsterreine weg te lei.
Sluit aan by SA Harvest se missie by www.saharvest.org.