Bek-en-klouseer is besig om die Suid-Afrikaanse rooivleisbedryf tot stilstand te ruk, en die tyd van verskonings is verby. Só was die ernstige boodskap by die jongste Nasionale Bek-en-klouseer Indaba, waar rolspelers uit die staatsdiens en landboubedryf bymekaargekom het om oplossings te vind.

Dewald Olivier, uitvoerende hoof van die Rooivleisbedryfinligtingstelsel (RMIS), het gesê: “Ons is almal hier omdat ons besef die ou manier van dinge doen is nie meer volhoubaar nie – dit benadeel die hele bedryf.”

Noodtoestand in die vee-industrie

Volgens Olivier is daar ’n gedeelde erkenning dat Suid-Afrika in ’n krisis is. Die land het sy BKS-vrye status verloor, wat toegang tot internasionale markte benadeel. Inenting, wat voorheen as ’n laaste uitweg gesien is, moet nou deel wees van ’n langtermynstrategie. “BKS bedreig nie net ons uitvoere nie – dit raak voedselsekerheid en die lewensvatbaarheid van produsente,” het hy gesê.

Hy het gewaarsku dat die staatsveeartsenydienste wel toegewy is, maar nie oor genoeg hulpbronne of kapasiteit beskik om die krisis alleen te hanteer nie. Die huidige raamwerke is verouderd en nie opgewasse teen siektes wat landsgrense oorsteek nie.

Samewerking as sleutel

Olivier het gesê die tyd vir reaktiewe en verdeelde reaksies is verby. Die oplossing lê in ’n nuwe benadering wat op samewerking tussen die staat en die bedryf steun. “Ons is nie hier om die staat te beveg nie, maar om saam oplossings te bou,” het hy gesê.

Internasionaal wys voorbeelde uit Europa, Latyns-Amerika en Asië dat voortdurende inenting en sonebeheer (zoning) werk. Hierdie lande gebruik gevorderde opsporing- en moniteringstelsels om handel te beskerm, sonder om gehalte of standaarde prys te gee.

’n Praktiese plan vir hervorming

Die RMIS en ander bedryfsorganisasies het saam ’n strategiese plan voorgelê. Dit sluit in:

• Die herstel van staatsveeartsenykapasiteit deur vennootskappe.
• Betroubare entstofproduksie, ook met hulp van die private sektor.
• ’n Dieridentifikasie- en permitstelsel om beweging te beheer.
• Die implementering van sonebeheer en naspeurbaarheid.
• Regstreekse data- en ouditstelsels vir vinnige reaksie.

Hierdie plan is nie net vir beeste nie, maar ook vir skape, bokke, varke en suiwel.

Van plan tot aksie

Olivier het die minister se oproep vir ’n gesamentlike werksgroep ondersteun. Maar hy het gewaarsku: “Hierdie mag nie net ’n simboliese struktuur wees nie – dit moet bemagtig en verantwoordbaar wees, en binne dae resultate lewer.”

Hy het ook bevestig dat die bedryf bereid is om finansieel by te dra tot entstofaankope, stelsels vir naspeurbaarheid, en tegniese ondersteuning.

Die pad vorentoe

“Hierdie Indaba moet ’n keerpunt wees, nie net nóg ’n vergadering nie,” het Olivier afgesluit. “As ons nie nou optree nie, verloor ons nie net toegang tot uitvoermarkte nie – ons stel die hele rooivleiswaardeketting in gevaar.”

Die boodskap was duidelik: die tyd vir praat is verby. Die tyd vir saamwerk en optree het aangebreek – tot voordeel van elke boer, werker en verbruiker in Suid-Afrika.