As gehalte nie beloon word nie, sal produsente na opbrengs, bruto marge en oorlewing verskuif.

Graan SA het skerp kritiek uitgespreek teen die onlangse besluit om Suid-Afrika se huidige koringverwysingsprys te behou, en waarsku dat die uitkoms produsentevertroue, plaaslike gehaltekoringproduksie en die land se langtermynvoedselsekerheid kan benadeel.

Die besluit, wat op 17 Junie 2026 in die Staatskoerant gepubliseer is, behou die dollar-gebaseerde verwysingsprys, of DBRP, vir koring op US$279/t. Die outomatiese snellermeganisme waarvoor Graan SA en die South African Cereals and Oilseeds Trade Association aansoek gedoen het, is ook nie ingestel nie.

Volgens Graan SA beteken dit dat die huidige tariefstelsel steeds te stadig op veranderende internasionale pryse reageer.

“’n Tariefmeganisme wat bereken word, maar te laat geïmplementeer word, kan nie as doeltreffende beskerming beskryf word nie,” sê Graan SA-voorsitter Richard Krige.

“Produsente het sekerheid, deursigtigheid en ’n stelsel nodig wat in die praktyk werk, nie net in teorie nie.”

Vyf probleme met die besluit

Graan SA het vyf kernredes uitgelig waarom hy meen die besluit nie die werklikheid op plaasvlak weerspieël nie.

“Wanneer alternatiewe gewasse ’n beter bruto marge en laer risiko bied, kan produsente hul aanplantings daarvolgens aanpas.”

Die organisasie voer eerstens aan dat verbeterde opbrengste en produksiegroei nie die volle prentjie van die plaaslike koringbedryf toon nie. Hoewel opbrengste kan verbeter, bly die winsgewendheid en langtermynlewensvatbaarheid van koringproduksie volgens Graan SA onder druk.

Produsente besluit uiteindelik op grond van die opbrengs wat hulle op elke hektaar en elke rand se belegging kan verdien. Wanneer alternatiewe gewasse ’n beter bruto marge en laer risiko bied, kan produsente hul aanplantings daarvolgens aanpas.

Plaasvlak-ekonomie onder druk

Graan SA betwis ook die gevolgtrekking dat die huidige verwysingsprys voldoende beskerming bied en produsentewinsgewendheid ondersteun.

Volgens die organisasie weerspieël ’n teoretiese berekening nie noodwendig die werklike koste en risiko wat produsente dra nie. Dit sluit stygende inset- en finansieringskoste, wisselkoersbewegings, opbrengsrisiko en hoë logistieke koste in.

Die organisasie sê koringpryse het ook nie tred gehou met die druk van belangrike insette soos kunsmis, brandstof en gewasbeskermingsprodukte nie.

Hierdie kosteknyptang raak produsente se vermoë om in nuwe tegnologie, beter genetika en volhoubare produksiepraktyke te belê.

Invoerpariteit word bevraagteken

Nog ’n kernpunt is die verhouding tussen plaaslike produsentepryse en die koste van ingevoerde koring.

Graan SA sê sy ontleding toon dat plaaslike produsentepryse onder invoerpariteit verhandel wanneer bemarkings- en opbergingskoste in berekening gebring word.

Die organisasie meen dit weerspreek die gevolgtrekking dat plaaslike produsente ’n voldoende prysvoordeel bo ingevoerde koring geniet.

“’n Toenemende afhanklikheid van invoere moet nie ten koste van plaaslike produksievermoë, werksgeleenthede en landelike ekonomiese aktiwiteit plaasvind nie.”

Suid-Afrika is afhanklik van ingevoerde koring om aan die volle plaaslike vraag te voldoen. Graan SA waarsku egter dat ’n toenemende afhanklikheid van invoere nie ten koste van plaaslike produksievermoë, werksgeleenthede en landelike ekonomiese aktiwiteit moet plaasvind nie.

“Deur koring in te voer, skuif ons nie net graan oor grense nie,” sê Krige.

“Wanneer koringinvoere plaaslike produksie vervang, loop Suid-Afrika die risiko om waarde, landelike ekonomiese aktiwiteit en werksgeleenthede uit te voer.”

Gehalte het ’n prys

Die vergoeding vir koringgehalte is volgens Graan SA een van die belangrikste kwessies wat in die besluit misgekyk is.

Plaaslike produsente moet aan die gehaltevereistes van meulenaars en bakkers voldoen. Die produksie van hierdie koring vereis geskikte kultivars, goeie bestuur, bykomende insette en die bereidwilligheid om aansienlike klimaat- en finansiële risiko te dra.

Graan SA meen die mark betaal produsente egter nie altyd voldoende vir die koste en risiko wat met hoër gehalte verband hou nie.

“As die mark premiumgehalte plaaslike koring wil hê, moet daardie gehalte betaal word,” sê Krige.

“’n Produsent kan nie onbepaald die koste en risiko van premiumgehalteproduksie dra as nóg die mark nóg die beleidsomgewing ’n billike prys vir daardie gehalte ondersteun nie.”

Indien kwaliteit nie deur ’n toepaslike premie beloon word nie, sal produsente volgens Graan SA noodwendig meer klem op opbrengs, bruto marge en finansiële oorlewing plaas.

Graan SA vra volledige motivering

Graan SA het die volledige verslag en motivering waarop die besluit gebaseer is, formeel aangevra.

Volgens die organisasie het die aansoekers nog nie direkte amptelike kommunikasie ontvang wat die gedetailleerde gronde vir die besluit uiteensit nie.

“Graan SA wil ook hê dat plaaslike en ingevoerde koring op ’n gehalte-aangepaste grondslag vergelyk moet word.”

Die organisasie vra onder meer vir ’n volledige uiteensetting van die bewyse en berekeninge, ’n oplossing vir vertragings met tariefimplementering en ’n heroorweging van die huidige verwysingsprys.

Graan SA wil ook hê dat plaaslike en ingevoerde koring op ’n gehalte-aangepaste grondslag vergelyk moet word en dat deursigtige premies betaal word vir die eienskappe wat meulenaars en bakkers vereis.

Volgens Krige gaan die debat nie oor gewaarborgde wins of beskerming teen mededinging nie, maar oor ’n voorspelbare en bewysgebaseerde handelsomgewing waarin plaaslike produsente kan voortgaan om koring te verbou.

“Die vraag is nie of Suid-Afrika kan bekostig om koringprodusente te ondersteun nie,” sê hy.

“Die vraag is of Suid-Afrika kan bekostig om hulle te verloor.”