Latest Posts

R25 000 vir ‘n 1 ton pampoen

Gaan ons by die 20ste Goliat van Gat Pampoenfees ‘n rekordbreek-bieliepampoen te siene kry? Die huidige rekord van 890kg word gehou deur Wykus Lamprecht. Die gewilde Pampoenfees vind vanjaar op 16 Maart 2024 vanaf 13:00 tot 18:30 by die Pretoria Boeremarkterrein in Silverton plaas. 

Henri Combrink en Wykus by sy pampoen

“Ons hoop is om vanjaar ‘n een ton pampoen te kry en daarom het ons ‘n groot addisionele prysgeld van R25 000 (geborg deur Laeveld Agrochem) daargestel om kwekers aan te spoor,” se Henri Combrink, voorsitter van TLU SA se Cullinan Boere-Unie. 

Elke borg wat by die Pampoenfees betrokke is, maak ‘n groot bydrae om van die kompetisie ‘n sukses te maak. Daar sal ‘n lekker biertuin, stalletjies met eet- en drinkgoed, sowel as ‘n verskeidenheid ander produkte wees vir almal om te geniet. Bywoners kan uitsien na vermaak deur ABREU en Adam Tas.

“Daar is groot belangstelling in die Pampoenfees en daar word heelwat nuwe inskrywings verwag,” se Combrink. “Daar is kompetisies soos die grootste pampoen, die mooiste pampoen, lelikste pampoen, ‘n pitspoegkompetisie en ‘n verskeidenheid ander om bywoners te vermaak. Die swaarste pampoen sal ná die kompetisie vir ‘n paar dae by Uitkyk Vleismark in Silverton uitgestal word vir besigtiging.”

Al die pampoene wat ingeskryf word gaan na ‘n welsynsorganisasie toe vir verspreiding onder behoeftige mense in en om Pretoria.

Almal is welkom. Toegang is R50 per persoon en toegang vir kinders onder 12 jaar oud is gratis. Kaartjies is beskikbaar op Goliat van Gat Pampoenfees se Facebook-blad.

Navrae oor die Goliat van Gat Pampoenfees en stalletjies kan gerig word aan:
Henri Combrink
082 552 9428
culliboer@gmail.com


UITGEREIK DEUR TLU SA, 14 Februarie 2024

Geregtigheid geld vir almal

In ‘n land waar rassespanning telkens dreig om op te vlam, is dit verontrustend om waar te neem dat dit wil voorkom of die wet selektief toegepas word. Dit is onaanvaarbaar en sal geen bydrae lewer tot die stabiliteit van die land nie.

South African flag flying by a guard tower at the prison complex museum on Constitution Hill in Johannesburg, South Africa

In Groblersdal word Devon Hofmeyr, Tewie Wessels, Willem Petzer en Francois van der Merwe aangehou terwyl mnr. Dries Olivier ook gevra was om hom aan die polisie oor te gee.

“Ons gaan ons nie bemoei met die meriete van hierdie saak nie,” sê mnr. Henk van de Graaf, voorsitter van TLU SA se Noordstreek. “Waar mense in konflik met die gereg kom, moet die gereg sy loop neem en moet die uitkoms daarvan, na welke kant ook, gerespekteer word.
 
“Ons wil wel daarop wys dat drie van hierdie manne hulle self wel aan die polisie gaan oorgee het toe hulle gevra was om te doen. Duidelik is hulle geen vlug risiko nie, en sou ‘n waarskuwing of onmiddellike borg waarskynlik voldoende gewees het, eerder as om hulle op te sluit,” sê mnr. Van de Graaf.

“Skynbaar is een van die klagtes teen hulle dat hulle openbare geweld gepleeg het of aanhitsing daartoe gepleeg het.

“Dieselfde naweek dat hulle opdrag gekry het om hulself oor te gee aan die polisie, het die EFF-leier, Julius Malema, voor ‘n propvol stadion sy berugte lied ‘Kill the boer, kill the farmer’ gesing. As dit wat die jongmanne na bewering voor ‘n handjievol mense in Groblersdal gedoen het, neerkom op opsweping, is dit wat Malema voor ‘n propvol stadion gedoen het, opsweping kwadraat! Maar hy is nie aangesê om hom by ‘n polisiekantoor te gaan oorgee om gearresteer te word nie, wat neerkom op selektiewe toepassing van die regspleging,” sê mnr. Van de Graaf.

Intussen het daar in die week opvolgend tot Malema oproep, weer landwyd ‘n hele aantal plaasaanvalle plaasgevind. “Natuurlik gaan geargumenteer word dat dit nie aan Malema se oproep gekoppel kan word nie, maar tog skep hy ‘n klimaat daarvoor. Die ergste is dat dit wil lyk of die land ontaard in ‘n mafia-staat waar geen respek vir sy grondwet bestaan nie en waar viktimisering en intimidasie van rasgroepe hand-uit ruk.

“Dit is onaanvaarbaar en die landbougemeenskap dring nou aan op die inhegtenisname van Malema op klagtes van aanhitsing,” sê mnr. Van de Graaf.


UITGEREIK DEUR TLU SA, 14 Februarie 2024

Lone vir plaaswerkers: Dit is wat boere graag wil sien.

Deur René Lötter

Die nuwe nasionale minimumloon is vars aangekondig en tree op 1 Maart 2024 in werking. Die loon, insluitend vir plaaswerkers, is tot R27,58 per uur verhoog. Dit is ‘n verhoging van 8.5%, wat 2.5% hoër is as die gemiddelde inflasie van 2023, wat 6% is.

Die Nasionale Minimumloon geld vir alle Suid-Afrikaanse werkers nie net plaaswerkers nie. Maar boere steier erg onder die verhogings omdat die styging ‘n immergroen lys probleme langer maak. Water en kragtoevoer is onbetroubaar. Paaie, spoorweë, en hawens gaan agteruit. Misdaadsyfers styg. Rompslomp is ingewikkeld. Die swaard van grondhervorming blink.


Grond tot Mond het ‘n vraelys aan produsente uitgestuur oor hoe die verhoging hulle raak. Hier is die resultate.

Hoe beplan jy om die verhoging in die minimumloon te versag?


Wat is na jou mening die grootste probleem in die agri-sektor?

Op hierdie vraag het boere heelwat uitgewei. ESKOM was duidelik die grootste probleem maar prysverhoging van voedingstowwe is ook genoem as ‘n kopseer. “Dit terwyl vleispryse en ander produkte ver onder die verbruikersprysindeks presteer.”

Sommige boere het ‘n wenslys deurgestuur vir beter arbeidswetgewing, beter opleiding, beter tegniese ondersteuning en kapitaal.

“Al die probleme jaag insetkoste op – dus jou prys vir produkte styg nie in lyn met die prysverhogings om die produk te groei nie.”

Baie boere worstel ook met droogte in hule area.


Hoe het die minimum plaaswerkerloonverhoging jou boerdery se finansiële situasie beïnvloed?


Watter uitdagings ervaar jy as gevolg van die verhoging?


Was daar veranderinge in jou boerdery se arbeidsmagdinamika sedert die minimumloonverhoging?

‘n Respondent het hier die punt gemaak dat die verbruiker ewe moedeloos is omdat produkte soms buitensporig duur is. “Maar die winste gaan nie na die boer nie, wel na die kleinhandelaars”.


Watter oplossings glo jy sal die uitwerking van die minimumloonverhoging op jou plaas versag?


Volgens AgriSA is dit is belangrik om uit te lig dat die verhoging van lone nie genoeg is om armoede te verminder nie. “Ons kort ‘n omgewing wat groei en belegging stimuleer.” Baie landelike gebiede maak baie staat op die landbousektor vir indiensneming en ekonomiese stabiliteit.

“As boere gedwing word om arbeid te besnoei of bedrywighede af te skaal weens verhoogde arbeidskoste, bring dit ‘n rippeleffek op plaaslike ekonomieë. Verminderde plaasinkomste kan lei tot verminderde besteding, wat besighede raak wat afhanklik van landbouverwante aktiwiteite soos toerustingverskaffers, voedselverwerkingsaanlegte en vervoerdienste.”

Verhoogde bedryfskoste strek verder as die onmiddellike finansiële druk op boere. “Hulle het die weg gebaan vir verminderde mededingendheid binne die landboubedryf, waar hoër plaaslike arbeidskoste die sektor se vermoë om op ‘n globale skaal mee te ding ondermyn word. Hierdie scenario hou die risiko in van ‘n afname in uitvoere, aangesien die koste-nadeel plaaslik vervaardigde goedere minder aantreklik kan maak in internasionale markte.

“Die kommer oor die landbou is veral uitgespreek vir die tuinbou- en uitvoerbedrywe aangesien hulle oor die algemeen meer arbeidsintensief is. Dit dui daarop dat die hoër minimum lone gekombineer met die impak van stygende insetkoste kan tot werkverliese in presies daardie bedrywe lei wat deur die Nasionale Ontwikkelingsplan geoormerk is om werkskepping te dryf”.


Grond tot Mond het boere ook gevra of hulle aansoek gedoen het vir kwytskeldingsvergunning:


Indien nee, hoekom het jy nie aansoek gedoen nie?


Die aansoek word aanlyn gedoen by http://nmw.labour.gov.za en alle vereiste inligting plus die proses word duidelik uiteengesit.


Grond Tot Mond het met Jannie Strydom van Agri-WesKaap gesels en hy het die proses soos volg verduidelik:

Die Nasionale Minimumloon word jaarliks deur ‘n kommissie hersien. Die kommissie gee vir die publiek kans om kommentaar en insette te lewer, waarna daar ‘n aanbeveling aan die nasionale minister van arbeid en indiensname gemaak word. Die minister maak dan ‘n aankondiging (gewoonlik in Februarie) waarna die aanpassing op 1 Maart geïmplementeer word.

Sien hiermee ‘n tabel wat die tydlyn van die proses verduidelik.

Die aanbeveling van die nasionale minimumloon kommissie vir die 2024 aanpassing was as volg:
● 8 uit die 12 kommissarisse ondersteun ‘n verhoging van inflasie (VPI) + 3%;
● 3 uit die 12 ondersteun ‘n verhoging gelykstaande aan die VPI; en
● 1 kommissaris ondersteun ‘n verhoging van VPI + 0.75%

Die nasionale minimumloon word dus daarom op 1 Maart 2024 in die omgewing van 8,5 % verhoog.

Voorstelle van organisasies

Landbou-organisasies maak beswaar teen die konsep van ‘n gereguleerde nasionale minimumloon, en beweer dat Suid-Afrika se werkloosheidskrisis ‘n ander benadering vereis.
TLU SA en Saptu se voorlegging stipuleer verskeie minimumvereistes vir toekomstige loonregulasies, insluitend minimum onderwysstandaarde, voorkeur aan produktiwiteit bo blote teenwoordigheid, aanspreek van infrastruktuuruitdagings, herstel van eiendomsreg, en afskaffing van rasgedrewe beleide.

NEASA en Saai stel voor dat werkloosheid aangespreek word deur op onderwys te fokus, werknemers se vaardighede te verbeter en ekonomiese groei te stimuleer en sodoende lone organies binne ‘n mededingende vrye mark te verhoog.

Teen ‘n agtergrond van rekord vlakke werkloosheid, armoede en honger, gepaardgaande met 28 miljoen mense wat vir ‘n lewensbestaan van staatstoelae afhanklik is, moet die minimum loon eintlik heeltemal geskrap word.

Geen minimum loon-regulasie help jou nie as jy nie werk het nie. In werklikheid verhoog ‘n hoër minimum loon net uitgawes vir ondernemings wat alreeds gewurg word.

Loonstygings gaan gewoonlik met stygende pryse gepaard. Nog ekstra uitgawes aan die werkgewer wat daardie uitgawes van die verbruiker moet verhaal.

TLU SA en Saptu is van mening dat die beste langtermynoplossing vir loonbepaling is om markkragte toe te laat om werkers te vergoed op grond van verdienste, met inagneming van produktiwiteit en opvoedingsvlakke.

Twee prominente vakbonde, Solidariteit en die Nasionale Unie van Metaalwerkers van Suid-Afrika (NUMSA), beveel die afskaffing van die nasionale minimumloon aan. Tog het die Kongres van Suid-Afrikaanse Handelsunies (COSATU) voorgestel om die verbruikersprysindeks (VPI) met 3% in 2024 te verhoog, wat ideologiese verskille binne arbeidsorganisasies beklemtoon.

Die landboubedryf kan natuurlik baie meer vir werkverskaffing in die land beteken as dit nie vir onrealistiese arbeidswetgewing was nie,” sê Bennie van Zyl, hoofbestuurder van TLU SA. “Die idealistiese minimum loon is eintlik net fopdossery. Dit maak miskien ‘n paar mense in die land se lewens effens beter, maar vir die meerderheid veroorsaak dit ‘n verlies aan werk. Boere, as die werkgewers, moet vir wins boer om te bly voortbestaan. As die loonrekening te hoog raak, moet daar na ander maniere gekyk word om volhoubaarheid te verseker, soos byvoorbeeld meganisasie, tot die nadeel van werkverskaffing. Landbou se verantwoordelikheid lê by produktiwiteit.”

Hoofsaaklik wens boere die regering wil sy landboubedryf respekteer, koester en ondersteun.
“Ons wens vir ‘n regering wat produsente nie as vyande beskou wat grond besit wat hulle voorvaders toekom nie”.

Kunje- Waar die berge saam kom

Dit voel amper asof ‘n mens aan die einde van die pad deur die Koue Bokkeveld kom as jy by Kunje indraai. En inderdaad, dit is hier waar die teerpad deur hierdie streek eindig en ‘n grondpad jou verder na Citrusdal sal neem. Die pad is nou wel effens voosgery ná al die reën, maar dis steeds asemrowend-mooi.

NAAM: KUNJE | EIENAARS: HANEKOM FAMILIE | AREA: KOUE BOKKEVELD | KONTAK: WWW.KUNJE.CO.ZA
Die span wat Kunje aan die gang hou is, van links, Francois en Natalie Retief met Helena, Theunis en Leoni Hanekom en Leoni se pa, Doep Möller.

Kunje van Theunis en Leoni Hanekom en hul familie is beslis nie die einde van die pad nie, maar ‘n besige wêreld in die kleine met talle boerdery- aktiwiteite. Dit is sprekend van die innoverende aard van Suid-Afrika se landbouers wat nie net bly by die basiese plant-en-oes-aktiwiteite nie, maar deurgaans innoveer en diversifiseer.

Bo: K-Fruit is die handelsmerk waarmee Kunje hul gedroogde vrugteprodukte bemark.
Die verwerking en verpakking word alles op die plaas gedoen.

Theunis en sy dogter, Natalie, wag ons in asons op ‘n reënerige dag daar aanklop. In die kantoorblok op die plaas, wat uitkyk oor pakstore en ander buitegeboue, vertel hulle van die lang verbintenis wat hul familie die afgelope 185 jaar met Kunje het en hoe die besigheid deur die jare gegroei het tot ‘n sakeonderneming wat appels, pere, perskes, nektariens en sitrus verbou en verpak, maar wat ook gastehuise in die Skurweberg bedryf, staproetes bestuur en vrugte droog. En hulle vertel van die jongste vertakking: ‘n nuwe afdeling wat gedroogde vrugtelekkers maak.
Die familieplaas het reeds in 1834 Hanekom- eiendom geword en nadat Theunis hom in 1986 by sy pa, Louis, op die plaas aangesluit het, is die onderneming gaandeweg uitgebou en bestaan dit vandag uit drie plase: Kunje, Rotsvas en Buffelshoek.

Hierdie foto: Janetta Smit sorteer perskes en pere voordat dit in die son gedroog word.

Kunje van Theunis en Leoni Hanekom en hul familie is beslis nie die einde van die pad nie, maar ‘n besige wêreld in die kleine met talle boerdery- aktiwiteite. Dit is sprekend van die innoverende aard van Suid-Afrika se landbouers wat nie net bly by die basiese plant-en-oes-aktiwiteite nie, maar deurgaans innoveer en diversifiseer.

Die perskepakstoor het talle pakbane en -tafels waar werkers seker maak dat net vrugte van die beste gehalte verpak word.
Werkers besig om perskes in een van twee pakstore op die plaas te sorteer.
Perskes word ook met masjiene skoongemaak voordat dit verpak word

Theunis en sy dogter, Natalie, wag ons in asons op ‘n reënerige dag daar aanklop. In die kantoorblok op die plaas, wat uitkyk oor pakstore en ander buitegeboue, vertel hulle van die lang verbintenis wat hul familie die afgelope 185 jaar met Kunje het en hoe die besigheid deur die jare gegroei het tot ‘n sakeonderneming wat appels, pere, perskes, nektariens en sitrus verbou en verpak, maar wat ook gastehuise in die Skurweberg bedryf, staproetes bestuur en vrugte droog. En hulle vertel van die jongste vertakking: ‘n nuwe afdeling wat gedroogde vrugtelekkers maak.
Die familieplaas het reeds in 1834 Hanekom- eiendom geword en nadat Theunis hom in 1986 by sy pa, Louis, op die plaas aangesluit het, is die onderneming gaandeweg uitgebou en bestaan dit vandag uit drie plase: Kunje, Rotsvas en Buffelshoek.

Rooi appels rol uit ‘n dompelbad op die appelpakstoor se sorteerlyne.

Natalie verduidelik hoe die fotostelsel werk en die kleur van die vrugte bepaal word.
“Die Gala-appels het eintlik drie kleurvariasies. As dit byvoorbeeld rooi gekleur is, is dit ‘n Gala, as dit tussen 40% en 80% rooi is, is dit ‘n Royal Gala en meer as 80% rooi maak dit ‘n Royal Beaut. Die pakkers moet dus baie mooi kophou aangesien elke variant in ander kartonne verpak word. Soms staan daar tot ses verskillende houers om hulle en dan moet hulle mooi werk om nie deurmekaar te raak nie. Dit kan ook gebeur dat verskillende vrugte op dieselfde dag gepak word. Vrugte met merkies op moet na ander houers gaan en elke variëteit het sy eie verpakking,” word ons ingelig.

‘n Werker verwyder die kern van ‘n peer met ‘n handskiller voordat dit op droograkke gepak en gedroog word.
Gesuikerde vrugtelekkers is een van Kunje se betreklik nuwe produkte. Hier is van die lekkers voordat dit opgensy en in pakkies verpak word.

In die twee pakstore klap Lydia Visagie die sweep. Sy sorg dat alles glad verloop in die pakstoor vir appels, sowel asdie afsonderlike en naasliggende een vir perskes,. “Ons het ‘n slag die twee pakstore se personeel omgeruil om te kyk waar die fout is, en dit het gou gewys. Die een span was baie meer produktief as die ander,” vertel sy terwyl haar oë oor die geroesemoes kyk. Sy is al vandat sy haar skoolloopbaan voltooi het op die plaas en sy help ook met toesighouding oor die uitdunspanne en die plasing van werkers waar nodig.

Perskes word hier gesorteer en gepak in kartonne met die Kunje-handelsmerk daarop.
Pink Lady-appels sit nog in van die boorde en die laastes van die 2023-seisoen word nou geoes. Dit
is een van verskeie kultivars wat op Kunje gekweek word.

In die perskepakstoor gaan dit ewe bedrywig. Hier word die perskes aanvanklik met die hand gesorteer voordat dit op ‘n vervoerband met bakkies volgens die gewig van elke vrug verdeel word. Soos in die appelstoor beweeg die kartonne waarin die vrugte verpak word, aan hake van die boonste verdieping waar dit aanmekaargesit word, af na die pakkers. Die Kakamasperskes wat tans gepak word, word met die hand gesorteer en Klas 1 word in enkellaaghouers gepak. ‘n Nuwe, eie handelsmerk, Kulani, wat groei beteken, is verlede jaar geregistreer en hul bruin kartonhouers het ‘n sterker Afrika-motief.

Die sitrus-gedeelte is nog aan die gang metdie laaste lemoene wat nou gepak word. Eie handelsname is geskep, terwyl Delecta en DeKeur verantwoordelik is vir die bemarking daarvan. Theunis vertel dat die vrugtepolitiek hulle ook verlede jaar met veral die sitrusproduksie geraakhet toe langer oorstaantye deur die Europese mark vereis is en logistiek by hawens ‘n groot kopseer was. Soos dit maar in die landbougemeenskap gaan, het nood leer bid. Om maksimum opbrengs uit soveel as moontlik vrugte te kry, het die Hanekoms ‘n droogaanleg begin waar alle soorte vrugte wat nie gepak kan word nie, gedroog word. Dit word of as droëvrugte bemark, of verder verwerk tot vrugtelekkers.

“Dit is nog in sy beginstadium, maar ons gedroogde produkte, watas K-Fruit bemark word, is reeds baie gewild. Pere, perskes, appels, en nektariens word eers gedroog en dan verder verwerk vir hierdie nuwe produkreeks. Die vrugtelekkers is baie gesond en vol vesel aangesien ons die hele vrug daarvoor fynmaal – die skil en pitte word alles gebruik. Ons het net baie vrugte hiervoor nodig – een ton nat pere of perskes lewer maar 160 kg droëvrugte, terwyl appels en tamaties byvoorbeeld net 60 kg gedroogte produk per ton lewer. Tesame met die handearbeid, is dit een van die redes hoekom dit so duur is,” vertel Natalie.

Die een gastehuis op Kunje is die wegspringplek na verskeie staproetes – een wat ‘n mens na asemrowende Boesmantekeninge lei.

Op Kunje word groot klem op die welstand van die personeel gelê. “Suksesvolle boerdery gaan oor die bestuur van mense en stelsels en as jy goed daarna kyk, het jy ‘n wenresep,” glo Leoni.
Daar is 50 permanente en sowat 280 tydelike werkers, afhangend van die seisoen. Daar is ook bestuurders en voormanne vir die verskillende vertakkings. Theunis moes die laaste ruk leer om, soos hy self sê, af te gee met besluitneming wat nou gedeel moet word.

Nog ‘n faset is die bewaarskool vir sowat 45 kinders wat ook ‘n nasorgsentrum insluit. Vier opgeleide onderwysers bied die amptelike kurrikulum aan en kinders kry etes en versnaperinge deur die dag. “Die ouers kan gerus wees dat hul kinders deeglik versorg word terwyl hulle werk,” verduidelik Natalie. Sy vertel ook dat Kunje se atlete van die voorstes in die omgewing is. Hul atletiekspan, mans sowel as dames, vaar elke jaar goed tydens georganiseerde byeenkomste. Die kinders staan ook nie terug nie en die Sneeutrapper-rieldansgroep het al trofeë by ATKV-byeenkomste los gedans.

Een van die kamers in die gastehuis op Kunje. Die groot huis kan tot 12 mense huisves

En asof die boerdery hulle nie besig genoeg hounie, bedryf Kunje se Hanekoms ook nog ‘n paar gastehuise op die plaas. Die een het slaapplek vir 12 mense en dan is daar is daar nog vier kleineres en ‘n meer basiese stappershut. Hierdie selfsorgeenhede is sowat 3 km van die plaaswerf af teen die voetheuwels van die berge wat die plaas omring. Van hier gaan besoekers op verskillende staproetes en gaste kan ribbokke, klipspringers en ‘n verskeidenheid voëls en fynbosspesies van nader beskou. En daar is van die mooiste Boesmantekeninge in die streek te vinde. Die Middeldeurrivier wat oor die plaas loop, is die tuiste van die baie skaars Tweeriviere-rooivlerkie, ’n vis wat op die rooidatalys verskyn. Planne word tans gefinaliseer om ‘n gedeelte van die plaas by die Tweeriviere-natuurreservaat in te skakel.

Daar is ‘n hele paar staproetes om die berge mee te verken en wat na swempoele in die rivier lei, met name soos Geelberg, Klipspringer, Speelgoedland en Sewejaartjie.

“Ek sê altyd vir besoekers hulle moet onthou dat die Weskus se water van hier af kom – dis hoekom dit so koud is,” spot Theunis. Met ‘n aanhaling van sy werkers se gevleuelde woorde, “‘n leë sak kan nie regop staan nie”, nooi Theunis en Leoni ons vir ‘n vinnige middagete in die plaashuis se kombuis. Op-die-Berg-gasvryheid bly maar spesiaal.

Die pad na sukses: Twee wenboere se reis na erkenning en uitnemendheid

Om as Suid-Afrika se graanboer van die jaar aangewys te word, is geen geringe prestasie nie. Hierdie toekenning word al die afgelope 22 jaar aan die land se voorste graanboer toegeken uit erkenning vir die bydrae wat hy, of sy, gemaak het om die plaaslike graanbedryf uit te bou. Die toekening word gegee aan die graanprodusent wat die doeltreffendste boerderypraktyke toepas, maar wat ook buite die landbou presteer.

Pieter de Jager van Albertinia in die Wes-Kaap is bekroon as Graan SA se Graanprodusent van die Jaar vir 2023. De Jager, op linkerkant, en sy vrou, Marié, het die toekenning ontvang van Derek Mathews, voorsitter van Graan SA, en Christian Giesel, bemarkingshoof by Syngenta, Suid-Afrika. (Foto: Susan Marais)

Die graanboer van die jaar word ook as rolmodel beskou om winsgewende en volhoubare graanproduksie te bevorder. Die kompetisie word deur Graan SA en Syngenta aangebied.
Ons het met vanjaar se wenner, Pieter de Jager wat boer in die Albertinia-distrik, en die naaswenner, Andries Els van Bothaville oor die toekenning en hul rolle in die graanbedryf gesels.

PIETER DE JAGER

Pieter boer al die afgelope 20 jaar op die familieplaas Wiehmansfontein naby Albertinia in die Suid-Kaap en sy boerderypraktyk van minimum- of geen bewerking nie het ‘n eens sukkelende saaiplaas in ‘n winsgewende besigheid verander.
“My pa het ‘n klein melkery bedryf en ook met skape en vleisbeeste geboer voordat hy in 1981 sy eerste stukkie saaigrond aangeskaf het,“vertel die oudleerder van die Hoër Landbouskool Oakdale
wat na skool landboubestuur aan die Saasveld-kampus van die PE Technikon op George gestudeer het waar hy sy BTech en M-graad verwerf het. My kop het in ‘n navorsingsrigting gedruk en vir my nagraadse kwalifikasie het ek kommersiële kwartelboerdery ondersoek,“ vertel hy.

Pieter sê hy het nog altyd ‘n passie vir boerdery gehad, maar meer vir die bewaring van die grond en die wisselwerking tussen plante en diere in die natuur. Dit is hier waar sy liefde vir die landbou in werklikheid begin het.

Vandag is hy een van die suksesvolste graanboere in die land, inderwaarheid die top-verbouer van graan in Suid-Afrika, nadat hy die SA Graanboer van die jaar titel van GraanSA toegeken is.
“Ek glo dit is my boerderypraktyke wat daartoe bygedra het dat hierdie titel aan my toeken is, maar dit verg harde werk en toewyding in ‘n bedryf wat nie aldag maklik is nie. Die belangrikste eienskappe van ‘n suksesvolle graanboer is na my mening dat jy nie ander blindelings moet volg nie en jy moet jou plaas volgens die grond wat jy beskikbaar het bestuur. Elke stukkie grond het sy eie eienskappe en dit help nie jy kyk oor die draad na wat jou buurman doen nie. Jy moet vir jou eie grond sorg en die behoeftes wat daaruit spruit, kan aanspreek. Wat vir hom werk, werk nie noodwendig vir jou nie.“

“Dit help nie jou chemiese verteenwoordiger sê jy moet ‘n sekere produk spuit of toedien, en as dit nie werk nie wil jy vir hom die skuld gee. Die hele boerdery is jou verantwoordelikheid en jou moet in staat wees om dit in totaliteit te bestuur.”

Pieter glo dat ‘n produsent hom so moet bekwaam dat dat hy self sy besluite kan neem sodat hy self daarvoor verantwoordelikheid kan ervaar. “Dit help nie jou chemiese verteenwoordiger sê jy moet ‘n sekere produk spuit of toedien, en as dit nie werk nie wil jy vir hom die skuld gee. Die hele boerdery is jou verantwoordelikheid en jou moet in staat wees om dit in totaliteit te bestuur.

Toe sy pa met die saaiplaas begin het, was dit maar ‘n klein eenheid en hy het dit oorweeg om in die sekondêre landbou te gaan werk. Sy pa het vir hom gesê as hy nie gaan plaas toe kom nie, gaan hy die plaas nie uitbrei nie. Dit het hom finaal oorreed om wel te kom boer, want dit is wat hy in elk geval eendag wou doen. Vandag saai hulle 3000 ha met hoofsaaklik koring en canola en in ‘n mindere mate ook met gars, lupine en radyse. Hiervan maak koring 55% van die totaal uit en canola 45%. Hulle fokus sterk op ‘n wisselboustelsel tussen grasgewasse en breëblaarplante en wissel koring met canola af of koring met lupine om die siektesiklusse in die grond te breek.
“Al is ons winsgwendheid van canola bietjie minder as met koring, beteken dit nie jy kan net koring plant nie. Jy moet dit afwissel en opweeg van koring na canola of van koring na koring. Eersgenoemde lewer gewoonlik ‘n 15% – 20% hoër opbrengs.“ reken Pieter Sy broer was toe reeds ‘n paar jaar op die plaas en hul grootste boerderyvertakkings was skape en volstruise.
In 2005 het hulle meer begin plant en probeer om ‘n meer winsgewende en produktiewe manier te vind om te saai. Hy het toe al ‘n groot belangstelling gehad in geenbewerking en het by die bure, wat dit toe reeds toegepas het, en verder self geleer van hierdie wyse van grondbestuur. Hulle het mettertyd nog grond bygekry en omdat hul implemente nie in ‘n goeie toestand was nie, van die beste geenbewerkingsplanters en ander masjinerie begin aanskaf.

Pieter pas nou die beginsel van geen- of minimumbewerking op sy grond met groot sukses toe. Hulle ploeg glad nie die grond om of grop dit nie en saai jaarliks bloot die gewasse met spesiale planters. So versteur hulle nie die grondstruktuur te veel nie en die manier van bewerking help ook dat so min as moontlik grondvog verlore gaan.

Oor die belangrikheid van graanboere vir die SA-landbou en -ekonomie voel Pieter baie sterk. “Graanboere speel ‘n belangrik rol in beide omdat dit ‘n kommoditeitsproduk is wat ‘n groot bydrae lewer tot voedselsekerheid en die basis vormvan baie stapeldiete. Om dit volhoubaar en winsgewend te kan verbou, is die uitdagings waarmee ons sit.“

Vir Pieter om volhoubaar te kan boer, is sy beginsels van minimumbewerking die enigste manier. “Dit is al hoe ons die grond kan bewaar en volhoubaar kan boer in toekoms. In die laat 90’s en vroeë 2000s is hier geen graan meer in ons area geplant nie. Die grondstruktuur was vernietig weens oorbewerking van vorige jare en sedert die nuwe praktyke toegepas word, het die graanboerdery weer steselmatig aan die gang gekom. Met die regte masjinerie wat beskikbaar is, is dit maklik om die praktye toe te pas.

“Die groot voordeel van minimumbewerking is dat jy steeds in ‘n swak jaar ‘n oes kan maak, alhoewel jy nie in ‘n uiters goeie jaar soveel beter opbrengs kry nie, maar jy sal in die swak jaar steeds ’n redelik oes kan maak om jou direkte koste te dek.

“Hiervoor is deeglike beplanning van kardinale belang aangesien jy vir ‘n jaar vooruit moet beplan en begroot, maar jy weet nie wat tussenin wag nie. Dis hoekom ons nie na die eerste reën in April plant nie, maar wel op ‘n datum wat ons bepaal. Dan hoop en bid ons maar die reën kom.

Hy glo kompetisies soos dié van GraanSA is van kritiese belang.

“Maar winsgewendheid, met ‘n sterk fokus op bewaringslandbou en volhoubaarhied, is van die allergrootste belang. Alle besluite besluite wat gemaak word moet wees sodat jy oor 10 of 20 jaar of jou nageslag oor 50 jaar, nog sal kan boer. Jy moet probeer om jou hulpbronne, jou grond, te bewaar deur nie die struktuur te vernietig nie en dit gesond hou deur die mikrolewe aan die gang te hou. Dit is ‘n langtermynproses, maar jy kan dit in een jaar vernietig. Dan vat dit jare om te herstel. As jy daarop fokus haal jy baie risiko uit die boerdery en kan jy in swak jare steeds goeie oeste maak. Onsprobeer om die grond saam met die natuur te boer deur die grond se oorspronklike toestand terug te kry en nie te vernietig nie,“ meen Pieter.

Hy glo kompetisies soos dié van GraanSA is van kritiese belang. “Dit ontbloot jou boerdery en jy word gedwing om met ander oë na jou besigheid te kyk en dit te herontleed. Jy sien die sterk- en swakpunte van die boerdery en waar jy kan verbeter. Ons kan vir ander produsente wys wat ons dalk reg doen en hulle swakpunte identifiseer en uitwys sodat hulle ook kan verbeter. Dit is in ‘n sekere sin ook ’n klop op die skouer om te sê jy is op regte pad en dien as voorbeeld van hoe dit gedoen moet word, en nie om te sê jy is beter as ander nie.“

ANDRIES ELS

“Grond is die saaiboer se belangrikste hulpbron en is soos ‘n spens – hoe meer daar in die spens is, hoe beter is die opbrengs. En ek sit elke jaar 20% meer terug in die grond as wat ek uitgehaal het om nie die grond te myn nie, maar dit te beskerm vir die toekoms en die nageslag. Ek pas egter eerder vogbestuur toe as om die grond te laat oorlê. In ‘n moeilike jaar met lae graanpryse en hoë kunsmiskostes kan daar teruggeval word op die spens se reserwes,“ glo Andries Els, graanboer van Bothaville wat vanjaar die naaswenner was in GraanSA se Graanboer van die Jaar-kompetisie.

Andries maak sy gewaskeuse op grond van kultivars wat konstant presteer en ‘n top-opbrengs lewer. Dikwels is dit gesonde plante met ‘n hoë siekteweerstand. Hy doen ook jaarliks proewe op die plaas met verskillende kultivars om te kyk wat die beste daar aard. So soek hulle kultivars
uit wat goed aangepas is in die omgewing en wat stremmings kan hanteer.

“Ek is hoofsaaklik ‘n graanboer en 64% van die gewasse wat ek plant is mielies. Dan volg sojabone wat ongeveer 20% van die plantmateriaal uitmaak en 16% is sonneblomme.

Hy het in 1994 aanvanklik saam met sy pa in die Heilbron- distrik begin boer – iets wat hy as ‘n absolute voorreg beskryf. Na ‘n ietwat moelike begin en enkele uitbreidings later, het die fokus verskuif na die watertafelgronde van Bothaville waar hy sedertdien ‘n suksesvolle graanboerdery gevestig het.

Hy het kort daarna grond naby Bloemhof gekoop en ‘n jaar nadat hy getroud is nog grond om sy saaiboerdery uit te brei. Beter moontlikhede was in die vooruitsig in die watergronde van Bothaville en het hy al sy Heilbron-gronde oor ‘n tydperk van twee jaar van die hand gesit. Hier het die bewerkingspraktyke hemelsbreed van dié op Heilbron verskil en uitdagings aan Andries gestel – iets wat hy as ‘n nuwe geleentheid angegryp het.

Nadat ‘n baie nat seisoen in 2010 die meeste van hul oeste laat versuip het, ‘n groot risiko op die watertafelgronde, het hy besluit om verder te diversifiseer en het hy ‘n varkboerdery oorgeneem. Hy werk ‘n groot deel van sy geelmielies tans weg deur die varkboerdey en bemark self die varke om nog meer selfvoorsienend te kan wees. ‘n Bonsmara-kudde het gevolg en hulle het eers geteel en daarna net dragtige diere ingekoop om die beeste vinniger op kapasiteit te kon kry.

“Maar die saaiery is eintlik in my bloed en jy sal my gewoonlik self op die stroper kry. Buiten dat ek dit geniet, kan ek dan ook sien wat die uitwerking van presisieboerdery is, wat die insette van die arbeiders opgelewer het en wat die werking van die verskillende onkruiddoders is.“

Andries word bygestaan deur sy vrou, Marize, wat na die administrasie van hierdie wyduiteenlopende onderneming omsien. Buiten sy vrou, is daar nog ‘n hele span wat hom in die verskillende vertakkings van die boerdery bystaan. Hy het bestuurders vir sy vark-, bees-, skaap- en wildafdeling met werkers wat in elke afdeling toegedeel is. In totaal is daar 27 permanente werkers en gedurende die piekseisoen stel hy tydelike arbeiders aan soos nodig.

“Ek pas streng wisselbou toe aangesien dit die manier is waarop ek my grond bestuur. Die sojabone sal ek byvoorbeeld na drie jaar met witmielies wissel. Na elke seisoen word grondvogbestuur toegepas en die oorlê van sekere dele van die oplaas word daarvolgens bepaal.

“Een rede vir wisselbou is om gronderosie te voorkom en natuurlik om optimale opbrengste te verseker. Dit help ook met onkruidbeheer. Sojas word elke vier jaar geplant en opgevolg met mielies. Ek wissel ook die gewasse om ‘n sinargistiese werking te verkry en om plantgeproduseerde stikstof te benut.

”Ek het ook baie spesifieke bewerkingsmetodes wat deur die jare ontwikkel is en spesifiek aangepas is vir die grond waarop ons boer. Minimumbewerking is die wagwoord en ek rip ook op die rye teen ‘n diepte wat wissel tussen 600 mm en 900 m. Soms draai ek ook die riprigting met 20° om die grondoppervlak oor tyd heeltemal op te breek en om grondstowwe en mikro-elemente meer gebalanseerd oor die oppervlakte te versprei.“

Weens die druk op die landbou om winsgwend te bly het Andries in 2006 met presisieboerderypraktyke begin. Hiervoor span hy ‘n opbrengsmonitor, grondklassifikasie, presisie- kalktoediening en regstellings vooraf aan sy bemestingskedule in. Oor die 17 jaar wat hy dit toepas het hy uitstekende data opgebou wat hy gebruik om elke grondsone optimaal met die regte voedingstowwe te laat produseer.

“Ek doen ook elke drie jaar deurtastende grondontledings – 1 ha se bogrond en 2 ha se ondergrond – wat dan opgevolg word met die presisietoediening van kalk. Daarna plant ek met ‘n chemiese kunsmismengsel wat die noodsaaklikste mikro- elemente bevat, soos bv boor of sink, wat deur die spesifieke gewasse benodig word. Binne ses weke nadat die plant begin is, dien ek topbemesting toe omdat ek daarin glo dat stikstof in drie verskillende stadiums toegedien moet word. Blaarvoeding doen ons met ‘n hoogloopspuit om regstellings aan die blaarvoeding te maak as sapontledings dit aandui.“

Andries glo in deeglike beplanning, nie net wat die fisiese saaiery betref nie, maar veral ook as dit kom by die finansiële kant van die boerdery.

“Ek het ‘n uitstekende boekhouer wat ook ondervinding as landbou-ekonoom het en ons finansiële resultate vanuit ‘n landbou-ekonomiese konteks kan interpreteer. My boerdery word dan per vertakking ontleed en tendense en gemidddeldes van die afgelope 7 jaar word uitgewys. Deur hom word my resulate jaarliks met dié van ander boere vergelyk. Ons vergelyk dan ook ons boerdery in dieselfde konteks met die groepgemiddeldes, die beste en swakste derde van die studiegroep. Ek weet dus voortduren waar ek ten opsigte van die bedryf staan en kan ek gereelde en berekende besluite neem op grond van die beskikbare inligting.

“Ek behartig ook my eie bemarking en het reeds geruime tyd my eie SAFEX-nommer wat my in staat stel om met makelaars te onderhandel. Bemarking bepaal die inkomste van elke afdeling en as jy dit verkeerd kry, is dit net die persoon in die spieël se skuld,“ verduidelik Andries sy bemarkingsaanslag.

Oor die toekoms van landbou het hy ‘n besonderse siening “Landbougrond word net minder en die bevolking bly groei. Anders as wat baie mense dink dat landbou by die vraag na voedsel moet bly, sien ek dit andersom – dit is juis landbou se vermoë om voortdurend meer produktief te raak, wat die ruimte skep dat die bevolking kan groei en dat ons juis met minder landbougrond toenemend meer mense kan onderhou. Landbou, as voedselverskaffer, trek die toekoms van die mensdom vorentoe. Vandag se landbou is dus in ‘n groot mate reeds die toekoms en nie die verlede nie,“ sê hy.

Weiding is op, ons diere tel houtjies op: Ondersteun boere in droogtegeteisterde areas.

TLU SA het op 1 Desember ‘n veldtog bekend gestel waarmee Suid-Afrikaners versoek word om boere in droogtegeteisterde areas te ondersteun.

In die hartjie van die droogte staar ons boere ‘n opdraande stryd in die gesig om hul diere te voer. “Ons het dusver nog nie ‘n druppel reën in die Koedoesrand omgewing gehad nie. Daar is nie ‘n grassie in sig nie,” sê Danie Prins, TLU SA Noord Streekbestuurder. 

Verbeel jou dat jy ‘n vyfde generasie boer is wat moet toesien hoe jou diere een vir een neersak. Dis ‘n fisiese pyn wat jou laat krul. Die emosie wat boere ervaar wanneer hulle diere vrek is egter nie die enigste impak van droogte nie. Daar is ook die skuldlas wat gepaard gaan met die voortdurende aankoop van voer vir hul diere – ‘n las wat deurentyd meer word. Sommige boere besluit om eerder hul brandmaer diere te slag omdat hulle nie die diere wil sien ly nie.
Droogte raak egter nie net ons boere nie. Dit raak plaaswerkers, families, gemeenskappe, die bedryf, en voedselsekerheid. Dit raak die hele Suid-Afrika. 

“Landbou in Suid-Afrika het ‘n sterk geskiedenis wat deur die sukses van familieboerderye gedryf is. Dit is hierdie boerderye wat vandag nog vir die landbousektor se enorme bydrae tot Suid-Afrika se bruto binnelandse produk (BBP) sorg. Dit is ook hierdie kommersiële boerderye wat verseker dat daar steeds kos op verbruikers se tafels is,” sê Bennie van Zyl, TLU SA Hoofbestuurder. 

TLU SA doen ‘n beroep op alle Suid-Afrikaners om ons land se boere te ondersteun en ‘n finansiële bydrae te maak aan TLU SA se Traumafonds.

TLU SA se Traumafonds is veeldoelig en word soos volg aangewend:
• Verskaffing van bystand aan kommersiële boere in droogtegeteisterde streke;
• Beradingsdienste aan slagoffers en naasbestaandes van geweldsmisdade op plase en landbouhoewes;
• Noodleniging in kritiese en uitsonderlike gevalle waar die broodwinner gesterf het of gehospitaliseer is en daar geen ander geredelike bron van inkomste of hulpverlening bestaan om onmiddellike behoeftes soos voedsel, akkommodasie en stabiliserende mediese dienste te voorsien nie;
• Verskaffing van landbou noodleniging aan behoeftige boere;
• Sosio-ekonomiese opheffingsprojekte;
• Gemeenskapsontwikkeling vir arm en behoeftige persone in landbou wat insluit:
• Gemeenskapsprojekte vir kapasiteitsontwikkeling, opheffing en vaardigheidsontwikkeling;
• Opleidingsprojekte en ondersteuning van gemeenskapsprojekte;
• Verskaffing van opleiding en ondersteuning aan opkomende mikro-besighede in landbou;
• Landbouopheffingsprojekte;
• Opleiding van beraders en opkomende boere in landbou verwante aktiwiteite;
• Betrokkenheid in die bewaring en rehabilitasie van natuurlike hulpbronne;
• Hulp aan boere wat deur rampe getref is.

Kom ons staan saam en ondersteun een van Suid-Afrika se grootste bates, ons kommersiële boere, deur hierdie skakel te volg: www.tlu.co.za/droogte

Electric Tractor Revolution in Mbombela

South Africa’s inaugural electric tractor was designed and assembled in Mbombela, proudly manufactured on home soil. Steve Blatherwick, owner of Electric Powered Vehicles Africa (EPVA), led the charge in bringing this cutting-edge electric machine to life.

Blatherwick, renowned for EPVA’s innovative work, ventured beyond electric game viewers and delivery vehicles. His latest endeavor, the electric tractor, showcases EPVA’s commitment to sustainable solutions in the automotive industry.

In his workshop, specialising in Toyota Land Cruiser modifications, Blatherwick laid the groundwork for EPVA over 13 years ago. After a stint in London, delving into electric vehicles, he returned to South Africa and pioneered the country’s first electric Land Cruiser. The success spurred further projects, including electric safari vehicles and light commercial vehicles.

The electric tractor project emerged when an engineer from Unitrans approached Blatherwick with the idea. Despite uncertainties about its size, the team successfully brought the tractor to life after a prolonged development phase. With confidence in their electric vehicle conversion process, EPVA embraced the challenge, anticipating the tractor to be a versatile solution.

The refurbished Bell Hauler serves as the base for the electric tractor, featuring a 140kWh battery pack and an 800V DC power system. Liquid-cooled and controlled by an Orion BMS, the tractor’s electric motor boasts a three-speed electronically controlled gearbox, delivering an impressive 16,000Nm of torque from 0km/h.

The electric tractor, now in its final stages, is destined for Mozambique, where it will operate in a sugar cane field.

Blatherwick credits a dedicated team for EPVA’s achievements. Engineers Gabriel Paterson and Jesse Kinnear played pivotal roles in design work, ensuring a smooth transition to a modular plug-and-play kit format. Eric Selala, the electrical genius, brings invaluable expertise to the team, while assistants Lethabo Nkadimeng and Tumelo Moetketsane contribute to the assembly line. Pat Blatherwick, Steve’s father, lends support with imports and exports.

The electric tractor, now in its final stages, is destined for Mozambique, where it will operate in a sugar cane field. This mission aims to collect data for refining and producing a more affordable, modular version suitable for farmers. Steve envisions a significant reduction in operating costs, making the electric tractor an economically viable solution for the agricultural sector.

As the first of its kind manufactured in South Africa and on African soil, EPVA takes pride in its accomplishments. Despite being a small company, they continue to make significant strides in the realm of sustainable electric vehicles.

Kan soutwater die oplossing wees vir toekomstige besproeiing?

97 persent van die aarde se water is soutwater. Nog twee persent is gestoor in ysgletsers. Dit laat slegs een persent van alle water op aarde vir gewone menslike gebruik oor: om te eet, te drink en kos te verbou.

Van hierdie beskikbare vars water, word 70 persent vir besproeiing gebruik. Raminge van die VN se Voedsel- en Landbou-organisasie toon aan dat teen 2050 ons ons globale voedselaanbod met 60 persent sal moet verhoog. Maar ons het slegs die varswaterbronne om die voedsel-aanbod met 10 persent te verhoog. Ons het letterlik nie genoeg water om die voedsel wat ons die komende dekades nodig het, te verbou nie.

Ongelukkig kan mens nie plante met soutwater besproei nie omdat dit te dig is. Die sout dryf die water af, en die plant kan dit nie deur die grond absorbeer nie. In plaas daarvan sal die hoër soutvlakke eintlik water uit die plant uitlek, en dit sal uiteindelik vrek.

Red Sea Farms, gebaseer in Saoedi-Arabië, werk daaraan om plante te skep wat met soutwater besproei kan word. Deur selektiewe kultivering verhoog die span by Red Sea die souttoleransie van gewasse en skep geharde gewasse wat goed in sout toestande kan floreer.

“Ons het toetse gedoen in ‘n gekontroleerde kweekhuis en oop velde in Egipte,” sê Ryan Lefers, uitvoerende hoof en medestigter. “Wanneer die toestande werklik moeilik is – dit is warm, sout, droog – dan sien jy die werklike voordeel van ons wortelstokke. In sommige van ons vroeë toetse in Egipte het ons tot dubbel die opbrengs in daardie werklik moeilike toestande gesien.”

Die maatskappy het gewone gewasse bestudeer en die probleme met hul groei in woestyngebiede sonder groot hoeveelhede waterhulpbronne. Saam met sy medestigter, Mark Tester, het Lefer na tamaties begin kyk. Daar is ‘n paar rasse van wilde tamaties wat heeltemal in seewater groei, maar hulle produseer nie smaaklike vrugte nie.

Tester en Lefer het gewerk om die souttoleransie van daardie wilde tamaties na ons alledaagse tamatieplant oor te dra.

Baie kweekhuistamaties is eintlik geënt, dus het Mark begin fokus op die ontwikkeling van ‘n wortelstok met baie goeie souttoleransie, sowel as hitte-toleransie. Die tamaties wat deur Red Sea gekweek word, is tipies soeter as ander druiwe- of kersietamaties, omdat die plant meer suiker produseer om die hoër soutvlakke te neutraliseer. Red Sea verkoop reeds van sy tamatie variëteite regoor Saoedi-Arabië, en werk trans aan die kweek van rissies, komkommers, botterskorsies en meloen. Lefers sê hulle is nie heeltemal so ver met sommige van daardie plante nie, omdat hulle ‘n ander plant- en wortelsisteem het. Maar met plante wat geënt is, soos pampoene en suikerwatertjies, is die proses grotendeels dieselfde.

Red Sea werk daaraan om sy saailinge op die mark te kry, sodat boere soutwaterbestande plante na hul plaaslike gebiede kan bring. Die voordeel van die kweek van souttolerante plante binne ‘n kweekhuissisteem is dat dit eintlik met algemene waterverbruik kan help. In ‘n hidroponiese sisteem word water hergebruik. Maar, soos daardie water hergebruik word, bou die natriumchloried in die water op. Om plante met ‘n hoër souttoleransie te kweek, stel jou in staat om daardie water langer te gebruik, omdat die plante ‘n weerstand teen daardie opeenhopings het. Dit kan dus kunsmis insette verminder.

Natuurlik is daar bekommernisse oor die gebruik van soutwater in oop velde. As jy uitsluitlik met soutwater besproei in een area, sal die sout opbou en kan die land in die toekoms vyandig teenoor ander plante raak. Wanneer jy met soutwater besproei, moet jy sorgvuldig die grondtipe oorweeg en ook besproeiing en gewasskeuring op ‘n behoorlike manier bestuur om die soute uit die wortelsone weg te spoel.

As ons beskikbare voorsiening van vars water verminder, sal woestynboere moeilike besluite moet neem. Hulle kan minder gewasse kweek of wegbeweeg van voedselgewasse na woestynvriendelike aanplantings. Besproeiing met soutwater kan boere in dorre streke in staat stel om meer gewasse te kweek of om die verskeidenheid plante wat vir hulle beskikbaar is, uit te brei. Lefers sê hy en Tester het hul navorsing begin met die doel om boer in die slegste toestande makliker te maak, maar hy het gevind dat hierdie navorsing toepassings regoor die wêreld het.

Bon Courage triomfeer as top produsent by 2023 Michelangelo-toekennings

Die wynlandgoed wat die Robertson-vallei as een van Suid-Afrika se premium wynboustreke help vestig het, Bon Courage, het nog ‘n eerbewys vir sy hoëgehalte wyne ingepalm.

Bon Courage-landgoed het Robertson se naam hoog gehou deur die gesogte Grand Prix-trofee as top Suid-Afrikaanse produsent by die 2023 Michelangelo internasionale wyn-en-spiritualieë-kompetisie te verower. Hierdie prestige-toekenning is ‘n bewys van die landgoed se verbintenis tot uitnemendheid en die kuns van wynmaak. Bon Courage het ook weggestap met die FlySafair Rosé-trofee vir The Lady of the House Pinotage Rosé 2023.

Benewens die twee gesogte trofeë, het Bon Courage twee van slegs 21 platinummedaljes (96 of hoër punte uit 100) verower, vir hul White Muscadel 2023 en hul Like Father Like Son Chenin Blanc 2023, asook ‘n dubbelgoue medalje (93 of hoër punte uit 100) vir hul Chardonnay Prestige Cuveé 2022 en vier goue medaljes (89 of hoër punte uit 100).

Die 27ste Michelangelo-toekennings het 1 555 inskrywings gelok wat deur ‘n uitgesoekte paneel van regoor die wêreld beoordeel is. Bon Courage se manjifieke vertoning by vanjaar se kompetisie is nie net nog ‘n oorwinning nie, maar ‘n indrukwekkende prestasie wat die Bon Courage-span se toewyding, passie en vernuf in die wingerd én die kelder vier.

‘n Huldeblyk aan alle vlytige voorslagvroue van Suid-Afrika Tradisie speel ‘n belangrike rol op Bon Courage se derdegenerasielandgoed, maar modernisering word ook omsigtig ingespan in verbouing, produksie en bottelering. Hierdie kombinasie van tradisionele en moderne metodes gee die landgoed groter vryheid en buigsaamheid om hoëgehalte wyne te maak.

Die bekroonde Lady of the House Pinotage Rosé 2023 is ‘n goeie voorbeeld. Die Pinotage Rosé, geïnspireer deur Ouma Maude, die “lady” van die landgoed wat vir haar pragtuin onthou word, is ‘n huldeblyk aan alle vlytige voorslagvroue van Suid-Afrika.

Teen R88 (kelderprys), beloof die Pinotage Rosé om aan alle verwagtinge te voldoen met geure en smake van blomme en aarbeie, ‘n subtiele roosblaar-ondertoon en ‘n talmende nasmaak van spookasem. Vorige oesjare van The Lady of the House Pinotage Rosé het dubbelgoud in die National Wine Challenge asook in die Rosé Rocks-kompetisie en die Ultra Wine Challenge gewen. Bon Courage-wyne kan landwyd gekoop word.

Vir meer inligting, besoek www.boncourage.co.za of kontak Bon Courage by 023 626 4178 of wine@boncourage.co.za.